Drugi trymestr ciąży to dla wielu kobiet czas wyraźnej poprawy samopoczucia – ustępują mdłości, wraca apetyt, a poziom energii rośnie. Jest to również okres dynamicznego rozwoju dziecka, kiedy kształtują się jego narządy wewnętrzne, rozwija się układ nerwowy, a kości zaczynają się mineralizować. Wraz z tymi zmianami rośnie zapotrzebowanie organizmu przyszłej mamy na określone składniki odżywcze. Jakie witaminy brać w drugim trymestrze ciąży, by wspierać rozwój płodu i jednocześnie zadbać o własne zdrowie?
Witaminy w drugim trymestrze – dlaczego są tak ważne?
Drugi trymestr ciąży, który trwa od 14. do 26. tygodnia, to okres intensywnych zmian w organizmie kobiety i rozwijającego się dziecka.
- Zmiany hormonalne, w tym wzrost poziomu estrogenów i progesteronu, wpływają na metabolizm, pracę układu krążenia oraz samopoczucie przyszłej mamy.
- Równocześnie zwiększa się zapotrzebowanie energetyczne i odżywcze organizmu przyszłej mamy, co ma bezpośredni związek z rozwojem płodu.
- W 2. trymestrze dziecko intensywnie przybiera na wadze. Rozwija się jego tkanka mięśniowa i tłuszczowa, a łożysko pracuje intensywnie, dostarczając maluszkowi niezbędnych składników odżywczych.
Aby procesy te przebiegały prawidłowo, potrzebna jest odpowiednia podaż witamin i minerałów, które pełnią określone funkcje: wspierają rozwój układu nerwowego, krwionośnego i kostnego dziecka, a także dbają o zdrowie przyszłej mamy. Utrzymanie ich właściwego poziomu pozytywnie wpływa na termin porodu, rozwój płodu oraz stan medyczny kobiety w ciąży.
Sprawdź, jakie są składniki mineralne i witaminy, które warto monitorować w ciąży.
Jakie witaminy w drugim trymestrze ciąży wspierają rozwój dziecka?
W drugim trymestrze ciąży szczególnie ważne są witaminy, które wspomagają rozwój układu nerwowego, kostnego, krwionośnego i odpornościowego. Są to m.in.:
- kwas foliowy (witamina B9) – wspiera prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka, biorąc udział w tworzeniu cewy nerwowej oraz produkcji komórek krwi. Choć największe zapotrzebowanie przypada na pierwszy trymestr, w drugim trymestrze kwas foliowy nadal pozostaje ważnym składnikiem codziennej diety. Zalecana dawka suplementacyjna w tym okresie wynosi około 0,6-0,8 mg dziennie.
- witamina B12 (kobalamina) – wspiera produkcję czerwonych krwinek, syntezę DNA oraz prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego u dziecka.. Zalecana dawka to około 2,6 µg dziennie, o czym powinny pamiętać zwłaszcza kobiety na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej, które są bardziej narażone na niedostateczną podaż kobalaminy;
- witamina C – wspomaga układ odpornościowy matki i dziecka oraz zwiększa przyswajanie żelaza. Ponadto witamina C wspiera syntezę kolagenu, co wpływa na wytrzymałość błon płodowych i rozwój tkanek dziecka. Zapotrzebowanie na ten składnik wzrasta w ciąży do około 85 mg dziennie;
- witamina D – potrzebna do prawidłowego rozwoju kości i zębów dziecka oraz pracy układu odpornościowego. W drugim trymestrze zapotrzebowanie na witaminę D wynosi około 1500-2000 IU dziennie, co pomaga w utrzymaniu odpowiedniego poziomu wapnia i fosforu w organizmie matki i dziecka.;
- witamina E – działa jako antyoksydant, który chroni komórki dziecka przed stresem oksydacyjnym, wspiera układ odpornościowy i poprawia krążenie krwi. W drugim trymestrze pomaga też w ochronie tkanek oraz wspiera rozwój układu nerwowego i krwionośnego.
Które witaminy mogą nie być wskazane w drugim trymestrze ciąży?
Kobiety w ciąży powinny unikać dodatkowej suplementacji witaminy A, zwłaszcza w postaci retinolu oraz produktów o bardzo wysokiej zawartości tej witaminy, takich jak np. wątróbka.
Jakie minerały warto suplementować w drugim trymestrze ciąży?
Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w drugim trymestrze ciąży należy zadbać o dodatkową suplementację następujących minerałów (https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2022-01/07.2020%20-%20Rekomendacje%20Polskiego%20Towarzystwa%20Ginekologów%20i%20Położników%20dotyczące%20suplementacji%20u%20kobiet%20ciężarnych_0.pdf):
- żelazo – obecne zalecenia mówią, że suplementację żelaza należy rozpocząć po 16. tygodniu ciąży, jeśli stężenie ferrytyny spadnie poniżej 60 µg/l. Przed 16. tygodniem żelazo stosuje się tylko przy stwierdzonej niedokrwistości z niedoboru żelaza;
- jod – niezbędny dla prawidłowej pracy tarczycy i rozwoju układu nerwowego płodu. Zalecana dawka dla kobiet bez chorób tarczycy to 150-200 µg na dobę.
- witamina D – w okresie ciąży kobiety bez obciążeń sugerujących deficyt witaminy D z prawidłowym BMI zaleca się suplementację 1500 – 2000 IU
- DHA – u wszystkich ciężarnych zaleca się suplementację 200 mg DHA, a u kobiet które spożywają małe ilości ryb można zastosować większe dawki
Jak utrzymać optymalny poziom witamin i minerałów w drugim trymestrze ciąży?
W utrzymaniu prawidłowego poziomu witamin i minerałów w II trymestrze ciąży pomaga przede wszystkim dobrze zbilansowana dieta, dostosowana do zmieniających się potrzeb organizmu matki. Codzienny jadłospis ciężarnej powinien obfitować w:
- świeże owoce cytrusowe i jagodowe (zawierają duże ilości witaminy C);
- zielone warzywa liściaste (źródło kwasu foliowego, żelaza i magnezu);
- jaja, ryby morskie (bogate w witaminę D i jod);
- chude mięso oraz rośliny strączkowe (cenne źródło dobrze przyswajalnego żelaza);
- pełnoziarniste produkty zbożowe (zawierają witaminy z grupy B oraz magnez).
Jeśli dieta nie zapewnia wystarczającej ilości kluczowych składników odżywczych, a wyniki badań laboratoryjnych wskazują na niedostateczną podaż niektórych składników , konieczne może być włączenie suplementacji. Warto jednak pamiętać, że suplementy diety należy dobierać indywidualnie i stosować pod kontrolą lekarza prowadzącego.
Dowiedz się też, czy dieta bezglutenowa wpływa na przyswajanie folianów u kobiet w ciąży.
Co suplementować w 2 trymestrze ciąży? Podsumowanie
W drugim trymestrze ciąży w organizmie przyszłej mamy zachodzi wiele zmian – zwiększa się objętość krwi, rośnie macica, a dziecko dynamicznie się rozwija, szczególnie jego układ nerwowy, kostny i krwionośny. Z tego powodu zwiększa się zapotrzebowanie na składniki odżywcze, takie jak kwas foliowy, żelazo, witamina D, wapń, jod i kwasy omega-3. Jeśli dieta nie zapewnia ich odpowiedniej ilości, warto rozważyć suplementację, dobieraną indywidualnie i prowadzoną pod kontrolą lekarza.
Bibliografia
- Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych, https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2022-01/07.2020%20-%20Rekomendacje%20Polskiego%20Towarzystwa%20Ginekologów%20i%20Położników%20dotyczące%20suplementacji%20u%20kobiet%20ciężarnych_0.pdf, [dostęp online: 15.05.2025].
Spis treści
