Karmienie piersią to okres, w którym zmienia się zapotrzebowanie organizmu kobiety na składniki odżywcze. Przykład stanowi witamina B9, która odgrywa istotną rolę w trakcie laktacji. Dlaczego kwas foliowy jest ważny w okresie karmienia piersią i jak zapewnić jego odpowiednią podaż w tym czasie?
Kwas foliowy a karmienie piersią
Kwas foliowy należy do witamin z grupy B i ma szczególne znaczenie dla kobiet w okresie karmienia piersią. Jest niezbędny do:
- prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego – kwas foliowy bierze udział w syntetyzowaniu neuroprzekaźników odpowiedzialnych za komunikację między komórkami nerwowymi. Wpływa też na tworzenie mieliny, czyli substancji otaczającej włókna nerwowe, wspierając tym samym przewodzenie impulsów nerwowych. W ten sposób witamina B9 pomaga kobietom karmiącym piersią w utrzymaniu równowagi hormonalnej, co wpływa na ich samopoczucie i poziom energii;
- produkcji czerwonych krwinek – kwas foliowy bierze udział w procesie tworzenia i dojrzewania czerwonych krwinek w szpiku kostnym.
- syntetyzowania i utrzymania odpowiedniego DNA – w okresie laktacji w organizmie kobiety dochodzi do intensywnych procesów podziału i regeneracji komórek oraz tkanek, a także przekazywania niezbędnych składników odżywczych do mleka. Odpowiedni poziom kwasu foliowego wpływa tym samym na zdrowie matki i rozwój dziecka, zwłaszcza w obrębie mózgu i układu nerwowego.
Dowiedz się: kwas foliowy a foliany – czym się różnią?
Kwas foliowy w czasie karmienia piersią – zalecenia PTGiP
W okresie karmienia piersią zapotrzebowanie na kwas foliowy wzrasta, ponieważ ta witamina jest przekazywana do mleka, wspierając rozwój dziecka. Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami dotyczącymi suplementacji kwasu foliowego i folianów wydanymi w 2020 roku przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) kobiety karmiące powinny przyjmować kwas foliowy (foliany) w dawce 0,6 mg – 0,8 mg dziennie. Jeśli natomiast kobieta znajduje się w grupie ryzyka tj. we wcześniejszej ciąży doszło do wad cewy nerwowej, dawki suplementacyjne kwasu foliowego mogą być większe. O zalecanej dawce w takich przypadkach decyduje specjalista.
Zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy w czasie laktacji – jak się objawia?
Zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy wśród kobiet karmiących piersią to powszechne zjawisko, które może objawiać się poprzez:
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie – zmniejszona liczba czerwonych krwinek, może powodować uczucie osłabienia, zmęczenia i wyczerpania;
- problemy z pamięcią i koncentracją – zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego mogą powodować trudności z koncentracją, zapominanie i uczucie tzw. mgły umysłowej, która utrudnia codzienne funkcjonowanie kobietom w okresie laktacji;
- zaburzenia nastroju i baby blues – kwas foliowy wpływa na prawidłową produkcję neuroprzekaźników, w tym m.in. serotoniny, która odpowiada za dobre samopoczucie. Jego zbyt niska podaż może prowadzić do pogroszenia się nastroju, odczucia stres czy baby blues;
Prawidłowa podaż kwasu foliowego w korzystny sposób wpływa nie tylko na samopoczucie matki, ale również na jej odproność. Dobry nastrój i działający bez zarzutów układ immunologiczny kobiety przekłada się również na wsparcie rozwoju dziecka. Dlatego tak istotne jest utrzymanie prawidłowego poziomu kwasu foliowego w organizmie u kobiet karmiących piersią.
Sprawdź też, dlaczego kwas foliowy jest ważny dla zdrowia i jakie są jego źródła.
Kwas foliowy podczas karmienia piersią – jak zwiększyć jego podaż?
Aby utrzymać prawidłowy poziom kwasu foliowego w organizmie, kobiety karmiące piersią powinny wprowadzić do swojej diety produkty bogate w ten składnik, w tym:
- zielone warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż, sałata, brokuły czy rukola;
- rośliny strączkowe (np. soczewica, ciecierzyca, fasola, groch);
- orzechy i nasiona, w tym migdały, orzechy włoskie, nasiona chia;
- produkty pełnoziarniste (kasze, brązowy ryż, pieczywo pełnoziarniste);
- produkty bogate w błonnik, który wspiera trawienie i zdrowie układu pokarmowego.
Niestety, ze względu na różnego rodzaju ograniczenia żywieniowe, w niektórych przypadkach dieta może nie zawsze pokrywać zapotrzebowanie na ten związek. Z tego powodu konieczna może być odpowiednia suplementacja, która pomoże utrzymać poziom kwasu foliowego w organizmie na odpowiednim poziomie. . Ważne jednak, aby przed rozpoczęciem przyjmowania suplementów diety skonsultować się z lekarzem, który na podstawie wyników badań dobierze odpowiednią dawkę i formę preparatu, uwzględniając przy tym indywidualne potrzeby organizmu matki karmiącej.
Kwas foliowy w trakcie karmienia piersią – co wspiera, a co utrudnia jego wchłanianie?
Czynniki sprzyjające lepszemu wchłanianiu kwasu foliowego przez organizm matki karmiącej to:
- witaminy z grupy B – zwłaszcza witamina B12, która jest niezbędna do aktywacji kwasu foliowego i prawidłowego wykorzystania go w organizmie. Istotną rolę odgrywa też witamina B6, która wspiera przemiany kwasu foliowego w organizmie oraz witamina B2, która uczestniczy w procesach metabolicznych związanych z witaminą B9. Wszystkie składniki działają synergistycznie, usprawniając wchłanianie, aktywację i prawidłowe wykorzystanie kwasu foliowego;
- witamina C – poprawia przyswajanie kwasu foliowego, ponieważ chroni go przed utlenianiem. Witamina B9 może ulec zniszczeniu przez procesy oksydacyjne zachodzące w organizmie kobiety, ale witamina C wspiera jej stabilność i umożliwia lepsze wykorzystanie. Do codziennej diety warto wprowadzić produkty bogate w ten składnik, w tym czarne porzeczki, truskawki i paprykę;
- cynk – jest kofaktorem enzymów, które biorą udział w metabolizmie kwasu foliowego. Dieta bogata w ten składnik, zawierająca m.in. w orzechy, nasiona dyni i pełnoziarniste produkty zbożowe, może wspierać prawidłowe przyswajanie kwasu foliowego i jego aktywację w organizmie.
Czynniki, które mogą wpływać na zmniejszenie skuteczności wchłaniania kwasu foliowego oraz jego dostępności w organizmie kobiety karmiącej piersią to:
- wysoka temperatura – temperatura powyżej 100°C powoduje częściowy rozkład kwasu foliowego. Z tego powodu produktów bogatych w witaminę B9 nie należy poddawać obróbce termicznej w wysokiej temperaturze;
- światło – kwas foliowy jest wrażliwy na promieniowanie UV. Ekspozycja suplementów diety na światło dzienne może prowadzić do ich utlenienia i obniżenia dostępności biologicznej witaminy;
- alkohol i nadmiar kofeiny;
Kwas foliowy a karmienie piersią – podsumowanie
Kwas foliowy jest jednym z najważniejszych składników w codziennej diecie kobiet karmiących piersią, który wspiera pracę układu nerwowego, produkcję czerwonych krwinek oraz utrzymanie prawidłowego DNA. Niedostateczna podaż tego składnika może prowadzić do przewlekłego zmęczenia, problemów z koncentracją. Chcąc utrzymać optymalny poziom kwasu foliowego w organizmie matki karmiącej, warto wzbogacić codzienną dietę o produkty bogate w tę witaminę lub w szczególnych przypadkach wdrożyć suplementację opracowaną przez lekarza.
Bibliografia:
- Bomba-Opoń D., i inni, Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2017, 2(5), 210-214.
- Borszewska-Kornacka M., i inni, Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji, Standardy Medyczne/Pediatria. 2013, 10, 265-279.
- Szajewska H., i inni, Karmienie piersią, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria, 2016, 13, 9-24.
- Stamm R., Houghton L., Nutrient Intake Values for Folate during Pregnancy and Lactation Vary Widely around the World, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3820052/, dostęp online: 9.12.2024.
- Ziemlański S., Wartanowicz M., Rola folianów w żywieniu kobiet i dzieci, Pediatria Współczesna, 2001, 3(2): 119-125
Spis treści
